در هنگام شدت بيمارى سفوف الطين « 1 » آغشته بروغن بادام كه لعاب به‌دانه و عرق بيد در آن ريخته باشند سودمند است و نيز در انواع اين بيمارى تخم خطمى ، بنفشه ، تخم خطمى خبازى ( پنيرك ) پوست گرفته از هركدام بيست و پنج گرم و نشاسته برشته ، صمغ عربى ، گل ارمنى ، از هركدام ده گرم همه را مىكوبند و مىآميزند و روزى تا ده گرم از آن را مىخورند و اگر تصور شود كه تفاله در روده جمع شده با چند دانه هسته تمر هندى يا هسته فلوس يا دانه‌هاى سماق و يا دانه انار به بيمار بخورانند اگر دفع شد راه روده بسته نيست و الا معلوم مىشود كه راه روده بسته است ( در ساير موارد هم بر بستگى روده را از همين راه مىتوان دريافت ) ، درمان اين ناراحتى اين است كه تاجريزى سياه ( عنب - الثعلب ) و ريشه خطمى را بجوشانند و تخم بارهنگ و روغن بادام به آن بيفزايند و به بيمار بدهند و اگر ناراحتى شديدتر از اين باشد درمانش همان است كه در سنگينى گفته شد و بايد بيمارى اصلى ( دل‌پيچه ) « 2 » نيز در نظر گرفته شود و چه خوب است كه اگر از رطوبت باشد حب المفتح بخورند ، اگر آثار حرارت وجود داشته باشد بايد حب نارمشك به بيمار داده شود و اگر از سرما -

--> ( 1 ) اين سفوف و خاكهاى مانند آن را كه در هنگام گوارش حل نمىشود براى اطفال نمىتوان تجويز كرد زيرا مجارى ماساريقا در كبدهاى آنها تنگ مىباشد و ممكنست در آنها بر بستگى ايجاد كند و كارشان باستسقاء بكشد و نيز در بزرگسالان در هنگام سنگينى نبايد به كار رود زيرا خشك‌كننده است و ممكنست قولنج از آن پديد آيد . مؤلف « ا ع » ( 2 ) در مقاله پنجم در مفردات متفرقه خواص آجر ، اترج ، ترياك ، پاچه ، طلا ، مرّمكى ، مصطكى براى زحير و خواص برنج و نارنج ، ترياك ، آمله بز نر كوهى ، گل انار فارسى ، انار ، شش گوسفند ، سماق ، موم و آب برنج براى زخم و قرحه روده‌ها ذكر شده مراجعه كن . مؤلف اعلى الله مقامه